tag:blogger.com,1999:blog-73259224613164942502012-02-16T11:19:28.951-08:00TRABOINIhttp://www.blogger.com/profile/16999898856662580005noreply@blogger.comBlogger31100tag:blogger.com,1999:blog-7325922461316494250.post-36763100827616705062008-09-15T11:21:00.005-07:002010-11-10T19:04:50.495-08:00<span style="font-weight: bold;font-size:180%;" > </span><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://1.bp.blogspot.com/_Y-YDekekWA4/TNtWR0AIXRI/AAAAAAAANO8/snGkMruOql4/s1600/u1_e.JPG"><img style="float: left; margin: 0pt 10px 10px 0pt; cursor: pointer; width: 62px; height: 231px;" src="http://1.bp.blogspot.com/_Y-YDekekWA4/TNtWR0AIXRI/AAAAAAAANO8/snGkMruOql4/s400/u1_e.JPG" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5538115030799113490" border="0" /></a><br /><br /><span style="font-weight: bold;font-size:180%;" ><br /><br />ELINDA<br />M</span><span style="font-weight: bold;font-size:180%;" >ARKU</span><br /><span style="font-size:130%;"><br />Poezi</span><br /><br /><br /><span style="font-size:180%;"><br />Mund</span><br /><br />Në të ardhmen e vjetruar, mund të ndodhë<br />të të pëlqejë se si do të më rrisë<br />e qeshura jote e habitur.<br /><br />Mund të ndodhë<br />të të pëlqejë fakti që unë<br />mund ta pëlqejë trupin e heshtjes tënde.<br />Mund të ndodhë<br />të të pëlqejë kurrizi im ikanjak!<br /><br />Gjithçka ndodhtë...<br />diçka me siguri mund të ndodhë<br />të të pëlqejë!<br /><br /><br /><span style="font-size:180%;">Kalë</span><br /><br />Është trashur kalorësi<br />dhe kali trishtohet nën shalë<br />e midis shalëve të tij<br /><br />Në mbrëmje kali është princ i bardhë<br />e kalorësi diçka më pak se kalë plak i murmë<br /><br />Ç më paska marrë malli për lëndinën e kuajve<br />atje..në fshatin pa kuaj e shalues kuajsh<br /><br />Ditën më të parë që të shihem me një mik<br />do ta lavdëroj duke i thënë "kali im"<br /><br /><br /><span style="font-size:130%;">Lajmërim</span><br /><br />Një vajzë ka ikur prej çmëndinës<br />çalon majtas nga vetkafshimi<br />sytë i kullojnë lot të jeshiltë<br />Ka zë të trishtë.<br />Ndërsa rrobat<br />rrobat nuk i ka të vetat!<br />Ju lutemi,kush ta shoh<br />të lajmëroji në adresen<br />Preng Marku, Fierzë Rubik.<br /><br /><br /><span style="font-size:130%;">Kostandinojadë</span><br /><br />Rrasen e varrit e zhvëndosa<br />fare pak dhe dola,<br />si në legjendë.<br />Shalova zemrën,<br />troku i saj është i lehtë,<br />nuk të trëmb.<br />Fantazma ime dhe përqafja,<br />kundërmojnë erë dheu,<br />erë malli<br />si në legjendë!<br />Ç'kërkon ashtu me duar,<br />me gishta<br />mbi dhe midis<br />supeve të mia?!<br />Kokën?!!<br />Ajo më mungon.<br />Rrasën e varrit e zhvendosa,<br />fare pak dhe dola.<br />Fantazmës time të përsosur,<br />i mungon veç koka.<br /><br /><span style="font-size:180%;">Kur nuk vij</span><br /><br />mos numëro një orë,<br />dy gishta,pesë kalimtarë,<br />shtatë vargje,dhjetë pritje!<br />Ndërkaq kam ardhë,<br />për vonesën<br />mos më bëj asnjë pyetje!...<br /><br /><span style="font-size:130%;">Në sytë e Marës</span><br /><br />Në dritën e mengjesit dhe në sytë e sime bij,<br />sot më fort se asnjëherë<br />kam parë, besuar e ndjerë<br />se....<br />Ime bij,<br />është nëna ime dhe unë bashkë.<br />Është gjyshi i saj<br />me gjithë t'anë.<br />Ka sy të mëdhej sa qielli,<br />ku brenda të cilëve gjindemi të shtatë.<br />Lleshi e Maria,<br />Maria dhe Prenga<br />Unë, Pjetri dhe<br />Mara.<br />E vogla ime kaq e madhe!<br /><br /><br /><span style="font-size:180%;">Liri batalle</span><br /><br />***<br /><br />Lindi liria e fjalës me vdekjen e diktaturës<br />E, u plak kaq e re liria e fjalës!<br />Tash po i digjen kërcenjtë lirisë së fjalës<br />e fjala ka mbetur lakuriq pa kuptimin.<br />...Pimë kafe-kafeneve të botës,<br />pa mundur të lexojmë asgjë në gjuhën<br />tonë të pasur.<br />Lajmet dhe vargjet s'janë më as fjalë,<br />janë thjesht tym i zi<br />i djegjes së lirisë, në pakuptimësi.<br />...<br />Tani në vend të fjalës së lirë<br />shënjtëron heshtja<br />Dhe poezia rri palë<br />në arken e sendeve të vdekurve<br />të gjallë!<br /><br /><span style="font-size:130%;">***Edhe në parajsë ndodh të vdesin***</span><br /><br />Fluturuan zogjtë, deri në fund<br />të qiellit,<br />U vonuan një stinë.<br />Kur u kthyen, i pyeta;<br />Vetëm një stinë larg qënka parajsa?<br />Ata thanë;<br />Atje ishin zënë të gjitha pemët,<br />ku ne mund të ngrinim fole<br />dhe, jo vetëm pemët ishin zënë!<br />Kështu që na duhet të bëjmë<br />një parajsë të re këtu<br />E, këtu të rrojmë edhe mbas vdekjes.<br /><br /><br /><span style="font-size:180%;">Kodi moral</span><br /><br />prandjenjë e errët,<br />shqetësim i thellë,<br />sinqeritet i tërbuar,<br />përse qënkeni<br />dhe qënkemi berë?!...<br />jam zemëruar...<br />me inatin,<br />plus dhëmbjen<br />minus ëngjëjt keq'bërës<br />shumëzuar gjykimin,<br />përkryer përditshmërinë,<br />pjesëtuar fatin,<br />kerkuar rastin,<br />thjeshtuar erën,<br />dashur faljen,<br />falur lutjen,<br />vrarë ngritjen e piedestalit<br />të ndëshkimit,<br />shto shtojcat ...<br />pa përfundimin.<br /><br /><br /><span style="font-size:180%;">Kafshimi i errësirës</span><br /><br />Rrethuar me vdekje<br />edhe atëherë,<br />kur ime më 'tha:<br />E...linda!<br />A linda thua?<br />Ende nuk e di!<br />Unë jetoj vdekjen!<br />Unë sfidoj vdekjen!<br />Kam 1000 vdekje.<br />...Vdekja e parë<br />që emri që kam<br />E dyta vdekje,<br />kjo qe prap.<br />Vdekja e tretë<br />qe kjo sërish.<br />Vdekja...<br />Vdekja e katërt<br />kur nëna më braktisi<br />Vdekja e pestë<br />qe edhe e gjashtë<br />kur u ndjeva e mangët<br />e sbrasur,<br />e pambrojtur,<br />e mohuar.<br />Kështu që edhe e shtata<br />e teta,<br />e nënta gjithashtu.<br />Vdekja e dhjetë...<br />qe vdekje e dhjetë<br />Kam zorë ta them.<br />Dasma e tim eti<br />njëqindifish vdekje<br />...më rodhi në deje<br />aq sa...<br />jetët patën frikë prej meje!<br />Vdekja e njëqindeshtatë<br />qe rënia e mrekullisë së shtatë<br />të botës,<br />dhe...<br />Bota u mbush me shëmtinë e saj.<br />Në vdekjen e njëmijështatë<br />vetmia ime mbeti e ngratë<br />...Flokët tejet m'u rritën<br />dhe thonjtë, dhe qerpikët,<br />dhe heshtja, dhe fjala...<br />dhe vdekja...<br />tejet u zgjat.<br /><br />Një zog çukit mbi varrin tim<br />një djalë hapin ndalon<br />Dhe...<br />Më vështron...<br />që<br />lllaaaaaarrrggg!<br /><br /><br /><span style="font-size:180%;"><br />* * *</span><br /><br />E di?<br />S'e di?<br />E do , të duan, të do<br />për ty për ato<br />i atyre i asaj<br />i askujt, i të gjithëve<br />pa gjithësi<br />Kotësi vogëlmadhe<br />pa fjalë, pa identitet<br />Emri yt gënjen<br />je një grimë nga grimca ime e humbur<br />Jam grimca jote e fituar<br />Greqi pa Olimp<br />Kryeqytet pa banorë<br />Je mal, mal pa borë<br />a je mal?<br />Eh, u çmën çmënduria jote<br />Imja gjithashtu<br />Kam rënë në<br />nuk e di se ku<br />.............<br />Ehuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuu!<br /><br /><br /><span style="font-style: italic;">PS.</span><br /><span style="font-style: italic;">Ky cikel i Elinda Markut eshte njeri prej cikleve te e 15 autoreve nga USA dhe Kanada, qe K.Traboini ka pergatitur per Antologjine poetike "Itaka e fjales"2008.</span><br /><br /><div style="text-align: center;"><img alt="" id="Image2_img" src="http://1.bp.blogspot.com/_Y-YDekekWA4/TNtTU_R8ZuI/AAAAAAAANOU/YfXuQl0UlWc/S748/u1_c.JPG" width="480" height="360" /><br /></div><div style="text-align: center;"><span style="font-style: italic;">Elinda Marku dhe Iliriana Sulkuqi gjate veprimtarise se letersise ne Micingan tetor 2010 organizuar nga revista "KUVENDI"...</span><br /></div><span style="font-style: italic;"><br /></span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7325922461316494250-3676310082761670506?l=elindamarku.blogspot.com' alt='' /></div>TRABOINIhttp://www.blogger.com/profile/16999898856662580005noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-7325922461316494250.post-16006868592568898962008-09-15T11:21:00.003-07:002008-09-15T17:46:14.274-07:00<span style="font-weight: bold;font-size:130%;" >ELINDA MARKU </span><blockquote></blockquote><br /><br /><span style="font-size: 14pt; font-weight: bold;">Ne pazarin e personazheve perzihet perseritja*** </span><br /><div class="comte"><br />C’ke qe kerkon nallban ,<br />te mbathesh kuajt e tu<br />qe sigurisht nuk kalerojne.<br />Fluturojne!!!<br />Te kujtohet kur me tregove per kuajt e tu te zbathur<br />tek stacioni i trenit<br />teksa prisnim te dashuren tende Penelopen?<br />…<br />Diten e fundit para se t’i hypja largesive<br />te kujtohet tek stacioni perballe RTV<br />te kerkova nje krah kemishe<br />te cilen e ruaj si krahet e mij te holle e te gjate<br />por qe s’mjaftojne per ta mberthyer<br />asnjerin prej qiejve ku dremisin ne kembe kuajt e tu. .<br />…<br />Kam lindur zbathur,<br />ndoshta qe t’i shpetoj ndjekjes se personazheve<br />te cilet mund te na kerkojne t’i mbushim<br />me jetet tona te pamjaftueshme.<br />E te ngaterrohemi deri aty<br />sa te blejme veten ne vend te personazheve!<br />Kam lindur zbathur,<br />ndaj ne vend te kepuceve mora-mbaj dhe ruaj<br />si krahet e mij,<br />nje krah kemishe…<br />Kemisha ishte ngjyre- sysh<br />sy kuajsh!<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Vjeshte 2003- Vere 2007 </span><br /><br />Zbrita ne Rome, e Romen nuk e pashe<br />vec periferive ku gjarperonte autostrada….<br />qe pervecse gjitheandej te conte<br />edhe ne Firenze<br />(Toscana).<br />E bukur Toscana kesaj here.<br />Me e bukur se heren e fundit!<br />Pastaj ne Milano<br />Ne piazen me te madhe atje<br />njeren prej mbremjeve qe ngjante<br />aq shume me tonat<br />e qe shoqerohej me shiun e mungesave te pranishme<br />Ndoqa per pothuaj gjithe mbasditen<br />lojen e bukur te nje saksofonisti<br />te talentuar<br />qe nuk e di pse me behej se kishte lidhje me ty<br />dhe jo vetem kaq por genjeja besueshem veten<br />se ishte saksofonisti per te cilin ti me ke folur<br />ashtu sic vetem di TI te flasesh .<br />Ishte i gjate, dhe fytyren e kish mbuluar me kapucin e xhupit<br />i cili ishte “gucci”.<br />Gishtin e unazes e kishte te stolisur me nje unaze<br />te cmuar…<br />Sandalet i kishte si te Jezusit .<br />Luante trishtimin !!!<br />Sapo vinte re se rrotull tij grumbulloheshin shume degjues<br />e thyente muziken dhe behej”amator”…<br />Njerezit pakesoheshin.<br />Vetem une rrija pa levizur.<br />Pyeta njerin prej miqve qe shoqeroheshim<br />-Po ky pse e fsheh fytyren me ate kapuc te madh?-<br />Ai m’u pergjigj.<br />-E shikon, xhupin e ka Gucci<br />Unazen e ka diamant<br />dhe sandalet nga me te shtrenjtat “Ecco”<br />Eshte muzikant i njohur!<br />Del ne piaze e luan vetem kur bie shi!<br />-Ky duhet te jete saksofonisti i “N”.<br />i thashe vetes time me bindje<br />Ende cuditem si durova pa iu afruar<br />sa te mund t’i ngrija pak kapucin e ti shikoja fytyren<br />***<br />Te nesermen sigurisht dola prap.<br />Piaza cdo mbremje ishte pothuaj plot me artiste<br />madje kam pare ne mes te kryqezimit<br />( mbas ore 7pm.nuk levizin makina ne qender)<br />nje aziatike te bukur qe kishte nxjerre pianon<br />e i binte per shtate pale qejfe te saj e per shtate pale qejfe<br />te kalimtareve qe harroheshin per minuta te tere<br />rreth tingujve .<br />Kam pare piktore,<br />madje njerin prej tyre e kam patur komshi ne fshat<br />dhe tete vjet rrjesht ne klase.<br />Dritan e quajne , ka qene i talentuar.<br />emigroji ne Itali pak para se te diplomohej<br />Diten punonte murator,<br />ndersa ne mbremje dilte tek piaza e famshme<br />dhe piktornte portrete turistesh<br />Nje portret 30 euro.<br />Kur e pashe m’u be nje lemsh transparent ne sy<br />kur me ra prej syve, u be muzgu gri.<br />Ishte thinjur, duke mbetur i bute njesoj.<br />***<br />Mbas 4 ditesh m’u desh te shtyja bilenten<br />prisja shiun e rralle ne vere<br />te shikoja saksofonistin ne piaze.<br />Mbaruan ditet,te tjera dite s’me jepnin te rrija<br />deri ne nje mbremje tjeter me shi<br />as te vija deri tek kafeja qe do pija me ty.<br />***<br /><br /><span style="font-weight: bold;">***Edhe ne parajse ndodh te vdesin*** </span><br /><br />Fluturuan zogjte deri ne fund<br />te qiellit<br />U vonuan nje stine.<br />Kur u kthyen i pyeta;<br />-vetem nje stine larg qenka parajsa?<br />Ata thane;<br />Atje ishin zene te gjitha pemet<br />ku ne mund te ngrinim fole<br />dhe jo vetem pemet ishin zene.<br />Keshtu qe na duhet te bejme<br />nje parajse te re ketu<br />E ketu te rrojme edhe mbas vdekjes.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">*** Ne meshe*** </span><br /><br />Kundruall lutjes dhe ankthit tim<br />edhe per atdheun<br />Kalon gjithnje shergerti i vogel i zdrukthtarit<br />(Jezusi i cili u be marangoz)<br />e me jep zemer!<br />Ndersa prifti hypur “lart” ne altar<br />po flet , po gjykon<br />se kujt duhet t’i takojne breket<br />e Anna Nikoll Smithit.!!!<br /><br />***<br />Zogjte e bejne hapsiren<br />te pasigurte.<br />Syte e femijeve<br />e bejne xheloze driten.<br /><br /><br /><span style="font-weight: bold;">Meqë Prifti do të thoshte Shërbyes </span><br /><br />Ai ka vene masken e sherbyesit<br />rroben e zeze te te vuajturit ka veshur.<br />Zerin e “absolutit” nga ngritur<br />deri ne ngjirrje,<br />Qe une ta besoj, kur ai shtiret.<br />Qe une te hesht, kur ai fyen.<br />Qe une te mos e kuptoj,<br />kur ai mashtron.<br />Qe une te mos ankohem<br />kur ai me dhunon emrin e prejardhjen.<br />Qe une te mos i kundershtoj planet e tij<br />kunder nesh.<br /><br />Ai ka vene masken e sherbyesit<br />Rroben e zeze te te vuajturit<br />Pendimin e gjate te te shterptit.<br />Vetem e vetem qe une ta besoj<br />kur ai shtiret.<br />Qe une t’i trembem kur ai kercenon.<br />Qe une te ul koken kur ai shpifet.<br />Qe une te mos e shoh kur ai, mekaton<br />e me keq se kaq!<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Kaq e trashe maska dhe kaq e tejdukshme!!!! </span><br /><br />2.<br /><br />Masken e sherbyesit ka vene<br />rroben e zeze te vuajturit ka veshur<br />pendimin e vetem te te shterptit mbart<br />dhe hypur eshte atje “lart”<br />shfryn urrejtje pa iu dridhur qerpiku<br />nxit hakmarrje pa iu skuqur fytyra<br />nen masken e trashe e te tejdukshme.<br />Pa keqardhjen minimale per “titullin” qe mban<br />dhe tempullin qe ne trib’un e ka kthyer!!!<br /><br />Kulti i se keqes<br />naltesohet e na verbon syte<br />pikerisht ne mes nesh<br />e ne krye te kishes!<br />Shihna e ruajna o Krisht!!!<br />(edhe prej atij qe e therrasim, “prift”)!<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Mbas vetvrasjes , mbetur gjalle! </span><br /><br />Jo gjithmone shpirti ia del hidherimit.<br />Te deshperuarin e vrasin<br />edhe kepucet e perdorura.<br />Nga te gjitha pritjet e gjata,<br />asnjera nuk eshte e lavderueshme!<br />Lakuriqesia shpesh eshte ndershmeri,<br />me shpesh eshte turpesi!<br />Pambarimisht vazhdon njera gjysem<br />te terheq gjysmen qe e shtyn shoqen.<br /><br />S’e shikon?! Ka filluar te nderroje moti!<br />…<br />Ne enderr degjohet nje dere tek hapet<br />Ndoshta tek mbyllet.<br />Ndoshta tek shembet.<br /><br /><br /><br /><span style="font-weight: bold;">Tigri i Borgesit </span><br /><br />Kam kohe qe lodhem te zbus<br />Tigrin e Borgesit<br />Nuk e di e kam , apo me ka zbutur.<br />E shoh se perballe meje rri ulur<br />ne bisht , ne ***** te nje peme<br />te vjeter- sa molla e ndalueme<br />Tigri i Borgesit e ka origjinen ne Eden<br />atje tek molla e tek fillimi<br />Ndersa,jam zatet as e zbutur as e mundur<br />ne nje peme buze rruges se madhe<br />nga gjithekush kalon ,<br />ne mos e gjuan me gure<br />ia keput nje dege ,<br />te tremb mizat<br />ose te bej fresk!<br />Te dy rrime perballe<br />une kendej<br />Tigri i Borgesit andej<br />Ndersa vet Borgesi ,<br />bastunin e ka kthyer ne fyell<br />e po i bie!<br />Coban qe na ruan te dyve<br />Mua me ruan prej tigrit<br />e tigrin e ruan prej zbutjes!<br /><br /><br /><span style="font-weight: bold;">Bindja nuk eshte besim </span><br /><br />Zoti im eshte NJE<br />qe shumfishohet<br />ne peshq!<br />Peshkut ia ve emrin bindje<br />Bindja ndryshion<br />Une jam ngaterrestare<br />Ajo c’ka tepron …<br />dyshim i ndare pergjysem!<br /><br /><br /><br /><br /><span style="font-weight: bold;">Edhe ne ferr le te kete lule </span><br /><br />Nese do te shkoj ne ferr<br />do te shkoj me nje trendafil ne dore<br />Faren e te cilit do ta mbjell<br />per t’u treguar dicka per parajsen<br />te denuarve!<br /><br /><br /><br /><span style="font-weight: bold;">Pa brishtesi </span><br /><br />Kam per ta lidhur fjalen me disa<br />fije te trasha brenge<br />Ajrit do tia shkul dhembet e tejdukshem<br />Dites do t’ia nxjerr syte<br />Naten ashtu do ta le “miniature”<br />O i huaj…<br />do ta thyej ne koken tende<br />vazo-koken time<br />e lulet e mendjes do ti le te hallakaten<br />nder kemebe te harrimit.<br />Paturpesisht do ta nxjerr organin<br />e rritur te trishtimit.<br />Pastaj….<br />pastaj,do te qesh…<br />me habine tende.</div><br /><img alt="PJETER JAKU" src="http://fjalaelire.sampasite.com/images/p_j.jpg" title="PJETER JAKU" width="60" /> I percolli ber botim PJETER JAKU<br />botues i revistes"KUVENDI" Detroit.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7325922461316494250-1600686859256889896?l=elindamarku.blogspot.com' alt='' /></div>TRABOINIhttp://www.blogger.com/profile/16999898856662580005noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-7325922461316494250.post-36627519510031646562008-09-15T11:20:00.007-07:002008-09-15T13:03:24.393-07:00<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://1.bp.blogspot.com/_Y-YDekekWA4/SM6y-QU3IjI/AAAAAAAAIcw/DXuxajCVRwI/s1600-h/komentari+elinda.PNG"><img style="margin: 0px auto 10px; display: block; text-align: center; cursor: pointer;" src="http://1.bp.blogspot.com/_Y-YDekekWA4/SM6y-QU3IjI/AAAAAAAAIcw/DXuxajCVRwI/s400/komentari+elinda.PNG" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5246327398537306674" border="0" /></a><br /><a name="1381300760696147740" target="_blank"></a><span style="font-size:180%;"><a href="http://fatmirt.blogspot.com/2008/04/elinda-marku-tropet-metafora-dhe.html" target="_blank">ELINDA MARKU, TROPET, METAFORA DHE METONIMIA</a><img src="http://fjalaelire.sampasite.com/_s/a/u/extlink_3.gif" title="Open in a new window" alt="Open in a new window" align="baseline" hspace="2" /></span> <br /><br /><span style="font-size:180%;">Nga Fatmir Terziu</span><br /><a href="http://fjalaelire.sampasite.com/images/small_Elinda-Marku_1.htm"><img alt="small_Elinda-Marku" src="http://fjalaelire.sampasite.com/images/small_Elinda-Marku_1.jpg" style="border: 10px solid rgb(192, 128, 255);" title="small_Elinda-Marku" align="right" border="0" vspace="15" width="148" hspace="15" /></a><br /><br />Figurat e fjalës në retorikë janë quajtur sipas fjalës greke tropos lëvizje, kthim, kuptim i zhdrejtë. Fjala në sistemin e gjuhës lidhet me një send të realitetit, ka një koncept, ndërsa gjatë përdorimit ajo shmanget nga kuptimii vet i parë, i zakonshëm dhe lidhet me nje kuptim tjetër, që është kuptimi i dytë i fjalës. Në vargjet e Elinda Markut:<br /><br />“Eshtë trashur kalorësi<br />dhe kali trishtohet nën shalë<br />e midis shalëve të tij…”<br /><br />është e qartë që disa prej fjalëve janë përdorur me kuptim jo të zakonshëm, mirëpo fraza nuk e ka humbur kuptimin që ka synuar ta realizojë me këtë lidhje fjalësh. përkundrazi kuptimi i saj del më i pasur se sa sikur fjalët të përdoreshin në kuptimin e tyre të parë. Po t’i veçojmë fjalën “kalorwsi” dhe togun “wshtw trashur”, ështe e qartë që fjala “kalorwsi” është përdorur për të shprehur një gjendje emocionale ndërsa fjala “Kali” ka ruajtur vetëm disa elementë të kuptimit fillestar: madhështinë, lëvizjen, hapësirën etj. të cilat korrespondojnë me gjendjen e parë. Gjithashtu figurat e fjalës përmbajnë në vete vlera njohëse.<br />Kwto vlera njohwse shpeshherw janw intriguese, madje sjedhin dekodime tw ndryshme. Hapwsira metafizike dhe kuantenca logjike inicohen tw prodhojnw njw dukuri tw ngjashme me pretencwn, ku emocioni vjen nw mendjen e lexuesit nw dy mwnyra. E para me sintakswn e njohur nw mendjen e tij rreth lojws sw fjalws, dhe e dyta me situatwn qw prodhohet nga fjala. Nw vazhdimin e poezisw sw Markut kjo ndjehet qartw:<br /><br />“Në mbrëmje kali është princ i bardhë<br />e kalorësi dicka më pak se kalë plak i murmë<br /><br />C’më paska marrë malli për lendinen e kuajve<br />atje..ne fshatin pa kuaj e shalues kuajsh<br /><br />Diten me te pare qe te shihem me nje mik<br />do ta lavderoj duke i thene "kali im".<br /><br />Figurat e fjalës, sikur edhe figurat e tjera, qw pwrdoren mrekullisht nw ndwrtimin e poezisw sw Markut, nuk i gjejmë vetëm në gjuhën e letërsisë sw saj, por edhe nw mjaft poezi tw poetwve tw tjerw. Duhet thwnw hapur qw Marku e situaton mw shumw pwrdorimin e tyre nw mjaft poezi tw saj, duke argumentuar qartw edhe faktin se përdormi i tyre në gjuhën e folur është i shpeshtë. Një pjesë e tyre për shkak të përdorimit të dendur e kanë humbur kuptimin e tyre të figurshëm dhe përdoren në mungesë të fjalës.<br />Metafora qysh në antikitet është quajtur mbretëreshë e figurave. Retorika e mëvonshme e ka pranuar si figurë qendrore prej së cilës dalin figuarat e tjera. Figura e metaforës është proces gjuhësor i thjeshtë, por që ngrihet nq një nivel të ndërlikuar poetik. Brenda një shoqërimi fjalësh një fjalë e humb kuptimin e zakonshëm dhe me përdorimin e ri ajo fiton një informacion më të madh kuptimor. Shembull mund tw merret poezia e Markut “Kafshimi i errësirës”. Vargjet e mwposhtme plotwsojnw qartw njw kuptim tw tillw:<br /><br />“Rrethuar me vdekje<br />edhe atehere,<br />kur ime me 'tha:<br />E...linda!<br />A linda thua?<br />Ende nuk e di!<br />Une jetoj vdekjen!<br />Une sfidoj vdekjen!<br />Kam 1000 vdekje.”<br /><br />Nw grupfjalwshin “Rrethuar me vdekje” gjejmw nw fakt domethwnien e temws qw trajtojmw. Në këtë fjali fjala” vdekje” mund të zëvendësohet me një varg fjalësh dhe kuptimi nuk ndryshon. Fjala vdekje, është figurë, nje fjalw e papritur pwr kontekstin. Nese do ta shpjegonim figuren fjalia mund të ishte: Rrethua nga e zeza (sepse vdekja wshtw mw e zezw) ose “rrethuar nga errwsira (se arrwsira wshtw mbyllja pwrgjithmonw e syve pwr njeriun qw nuk sheh mw dritw). Mirëpo fjalët e përdorura këtu nuk e shprehnin cilësinë themelore të jetws, vdekja mbi tw gjitha vjen e lidhur me njeriun, pra fjalia po te hiqej figura e metaforës mund të shkruhej: Rrethuar me mungeswn e dritws natyrale, (pra ai ose ajo vdiq, ndwrroi jetw). Natyrisht këto nuk janë të gjitha kuptimet që mund të dalin nga shembulli, mirëpo ato mjaftojnw pwr tw dëshmuar informacionet e shumta që bart figura e metaforës. Kthimi i figurës në kuptimin real të fjalës për letërsinë është i pranueshëm, ashtu sic wshtw i tillw pwr modulin e poezisw me varg tw lirw tw Elinda Markut.<br />Metafora shpesh quhet krahasim që bëhet në mëndjen tonë, mirëpo ajo nuk shprehet në formën e plotë të krahasimit, i cili përafron dy gjëra sipas ngjashmërisë duke theksuar cilësinë e krahasueshme (Dhëmbët e bardhë si gurëzit e lumit). Metafora nuk lejon të shfaqet kuptimi i plotë po vetëm i mundshmi.<br />Veçohen disa fusha në të cilat realizohet metafora përmes veprimeve të caktuara: kur gjërat e natyrës dalin si të vwrteta: me rrodhi ne deje, (këtu metafora del si folje); kur gjendja shpirtërore a veprimi intelektual përdoret për tu dhënë kuptim gjërave të natyrës e ojekteve: vdekja e dhjetw, (këtu metafora shprehet me mbiemër dhe quhet metaforë epitet, kur mendohet se është figurë më vete quhet edhe epitet metaforik. Apo edhe kur pwrdoret “njwqindfish vdekje” kemi njw lloj tw vecantw metafore. Ndërtimi i metaforës sipas ngjashmërisë zakonisht mbështetet në përdorimin me kuptim të dytë të emrit:<br /><br /><br /><br />“…Vdekja e dhjete...<br />qe vdekje e dhjete<br />Kam zore ta them.<br />Dasma e tim eti<br />njeqindifish vdekje<br />...me rodhi ne deje…”<br /><br />Metafora është shumë e përdorshme edhe në sistemin e gjuhës. Përdoret në vend të fjalës që mungon, sic ndodh tek poezia e markut “Kodi moral”. Pwrdorimi i fjalws shihet qartw nw vargjet:<br /><br />“Parandjenje e erret,<br />shqetesim i thelle,<br />sinqeritet i terbuar,<br />perse qenkeni<br />dhe qenkemi bere?!...<br />jam zemeruar...<br />me inatin,<br />plus dhmbjen<br />minus engjejt keq'beres<br />shumezuar gjykimin,<br />perkryer perditshmerine,<br />pjesetuar fatin,<br />kerkuar rastin,<br />thjeshtuar eren,<br />dashur faljen,<br />falur lutjen,<br />vrare ngritjen e piedestalit<br />te ndeshkimit,<br />shto shtojcat ...<br />pa perfundimin.”<br /><br />Në këto raste, ajo duket sikur ka humbur kuptimin e figurës. Ndërsa në letërsi gjejmë përdorime të reja, të papritura të metaforës ose metaforë të ringjallur: si p.sh. parandjenji e erret, i thellw, i twrbuar)shqetwsimit, sinqeritetit, ku freskimi bëhet me anë të epitetit ose sinonimit.<br />Poezi tw tilla flasin qartw pwr njw situatw tw re nw sintezwn poetike dhe modelin e saj tw stilit vargwthyer. Nw kwtw model parashihen poezi tw tilla si: “Kale”, “Mund”, “Kafshimi i errësirës”, “Gezim i helmuar”, “E megjithate une shkruaj poezi”, “Kostandinojade”, “Pa cak dashurine”, “Thirrja e fundit” etj.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Metonimia</span><br /><br />Për nga rëndësia qëndron krahas metaforës. Realizimi i saj kryhet me kalimin e fjalës ngakuptimi i parë në kuptimin tjetër, kur ndërmjet tyre qëndron lidhja e varësisë jo e ngjashmërisë si te metafora. Metafora konsiderohet figurë e poezisë, ndërsa metonimia figurë e prozës.<br />metonimitë më të njohura janë kur:<br />fjala me kuptim absrakt përdoret për fjalën që ka kuptim konkret dhe anasjelltas:<br /><br />VAZHDON...<br /><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://1.bp.blogspot.com/_Y-YDekekWA4/SM6y-QU3IjI/AAAAAAAAIcw/DXuxajCVRwI/s1600-h/komentari+elinda.PNG"><img style="margin: 0px auto 10px; display: block; text-align: center; cursor: pointer; width: 205px; height: 72px;" src="http://1.bp.blogspot.com/_Y-YDekekWA4/SM6y-QU3IjI/AAAAAAAAIcw/DXuxajCVRwI/s400/komentari+elinda.PNG" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5246327398537306674" border="0" /></a><br /><p style="text-align: center;" class="MsoNormal" align="center"><b style=""><span style="font-size: 12pt;">ELINDA MARKU<o:p></o:p></span></b></p> <div style="text-align: center;"><b style=""><span style="font-size: 12pt;">në mes të loteve të jeshiltë e Maces Blu<o:p></o:p></span></b><span style="font-size: 12pt;"></span><br /><span style="font-size: 12pt;"></span></div><p class="MsoNormal"><span style="font-size: 12pt;"><br /></span><span style="font-size: 10pt;">Elinda Marku u lind më 20 shkurt 1969 në fshatin Fierzë të Rubikut. Ka studiuar për Gjuhë dhe Letërsi Shqipe në Universitetin Luigj Gurakuqi të Shkodrës. Prej vitit 1999 jeton në Michigan, ku është antare e këshillit botues te revistës së përmuajshme shqiptare “Kuvendi”, që publikohet në Amerikë. Elinda Marku është ndërkohë edhe autore e librave poetikë: Dy herë e virgjër, Lezhë 1994, Struktura e ferrit – Lezhë 1996, Macja blu@POEZI.com, Lezhe 2003.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal"><span style="font-size: 10pt;" lang="IT">Poetje sfidante e Detroitit, që për atë fare pak dinë, është Elinda Marku, autore e disa librave me poezi. Ani pse e veçuar, e angazhuar me revisten “Kuvendi” në Miçigan, është prej atyre grave krijuese që e thonë fjalen e vet edhe si opinion por edhe si krijmtari. Ndaj është për të ardhur keq se nuk gjen jehonë përtej “Kuvendit” të botuesit Pjetër Jaku. Madje shumëkush në komunitet prej fjalës së saj të guximëshme druhet. Kur s’u pelqejnë të vertetat e thukta të Elinda Markut e etiketojnë, siç bëjnë ca ish punjonjës sigurimi që kanë bërë fole edhe në Amerikë, madje në paradoks, kanë edhe ndonjë media televizive të komunitetit shqiptar të Detroitit në dorë, në saj të parave të nëndorës. Pa çarë kryet për çfarë thonë e flasin ata që ja kanë zili talentin e guximin, e quajnë kokë në vete e kryeneçe, Elinda Marku në poezi vazhdon të thotë fjalën e vet krejt natyrshëm, sa thjeshtë aq magjishëm, e drejtpërdrejtë, me pasuri figurash letrare, emocionuese dhe e pangjashme me poete të tjerë. Madje e thotë fjalen e vet poetike shumë më mirë e shumë më bukur se sa ata që kreshpërojnë në majë të kalit farfuritës të lavdisë vetjake për të cilën punojnë goxha shumë...Sa lodhën të shkretët... Le të perifrazojmë disa vargje të Elindës:<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal"><span style="font-size: 10pt;" lang="IT"><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal"><i style=""><span style="font-size: 10pt;" lang="IT">“Eshtë trashur kalorësi/dhe kali trishtohet nën shalë/ e midis shalëve të tij…”<o:p></o:p></span></i></p> <p class="MsoNormal"><span style="font-size: 10pt;" lang="IT"><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal"><span style="font-size: 10pt;" lang="IT">Ata pra, që si kalorës të roitur e delirant, si shoqatamaniakë të sëmurë të komunitetit, rrahin gjoksin e bëshëm burrëror se gjoja ata janë e jo tjetër, se ata janë shkrimtarë me emër në botë !!! dhe marrëzitë shkojnë deri atje sa edhe botojnë libra biografike për njeritjetrin. Bëhen biografi ende pa patur vepra. Asnjë gjeni i letërsisë nuk e ka patur këtë privilegj. Diçka di Robert Elsie që thotë se “shqiptaroamerikanët kanë para e botojnë libra.” A thënë ndryshe sharrojnë të shkretat pyje... Elinda Marku, poetja me fëmijëri me "lotë të jeshiltë" në Rubik, që nëna kur e lindi i vuri emrin Elinda e vetë me pas ndrroi jetë, Elinda me universitet të mbaruar në Shkodër dhe universitetin e jetës në Detroit, "Macja - poetike- blu" siç metaforon në titullin e një libri të saj me poezi, nuk mund të jetë e qetë e indiferente, ndaj nuk pranë t'i stigmatizojë prapsitë e kësaj bote njerëzore me poezi por edhe me polemiken e shkruar e fort të mprehtë, por a dëgjojne ata që duhet të dëgjojnë?! </span><span style="font-size: 10pt;">Jo besa. Se lavdia dhe shurdhëria janë vellezer siamezë.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal"><span style=""><o:p></o:p></span></p> <span style="font-size: 100%;" lang="FR"><br /><span style="font-weight: bold; color: rgb(0, 0, 0);">KOLEC TRABOINI</span><br /><br /><span style="font-style: italic; color: rgb(0, 0, 0);">fragment nga esèja"Driteza Shqiperie" botuar ne gazeten "Ndryshe" dhe "Panorame" Tirane 2008.</span></span><br /><br /><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://1.bp.blogspot.com/_Y-YDekekWA4/SM6y-QU3IjI/AAAAAAAAIcw/DXuxajCVRwI/s1600-h/komentari+elinda.PNG"><img style="margin: 0px auto 10px; display: block; text-align: center; cursor: pointer; width: 205px; height: 72px;" src="http://1.bp.blogspot.com/_Y-YDekekWA4/SM6y-QU3IjI/AAAAAAAAIcw/DXuxajCVRwI/s400/komentari+elinda.PNG" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5246327398537306674" border="0" /></a><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7325922461316494250-3662751951003164656?l=elindamarku.blogspot.com' alt='' /></div>TRABOINIhttp://www.blogger.com/profile/16999898856662580005noreply@blogger.com0